TBMM nasıl çalışır? Genel Kurul, komisyonlar ve denetim yolları
Türkiye Büyük Millet Meclisi kanun yapar, bütçeyi kabul eder ve yürütmeyi denetler. 600 milletvekilinden oluşan Meclis'in Genel Kurul, komisyonlar ve Başkanlık Divanı üzerinden nasıl işlediğini sade bir dille anlattık.

Sesli Dinle
Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi kanun yapar, bütçeyi kabul eder ve yürütmeyi denetler. 600 milletvekilinden oluşan Meclis'in Genel Kurul, komisyonlar ve Başkanlık Divanı üzerinden nasıl işlediğini sade bir dille anlattık.
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), halk tarafından beş yılda bir seçilen 600 milletvekilinden oluşur ve yasama yetkisini Türk Milleti adına kullanır. Meclis'in temel işleri kanun yapmak, değiştirmek ve kaldırmak; bütçe kanununu kabul etmek; yürütmeyi soru, araştırma, genel görüşme ve soruşturma gibi yollarla denetlemektir. Çalışmalar komisyonlarda hazırlanır, Genel Kurul'da karara bağlanır.
TBMM'nin görevleri nelerdir?
Anayasa'ya göre Meclis'in başlıca görev ve yetkileri şunlardır:
- Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak.
- Bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşüp kabul etmek.
- Para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek.
- Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak.
- Genel ve özel af ilanına karar vermek.
- Anayasa'da öngörülen diğer yetkileri kullanmak.
Genel Kurul nedir, nasıl toplanır?
Genel Kurul, tüm milletvekillerinin katıldığı ve kararların oylandığı ana toplantıdır. Anayasa'ya göre Meclis, toplantılarda en az üye tamsayısının üçte biri ile toplanır ve Anayasa'da başkaca hüküm yoksa toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir; ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz. Genel Kurul gündemi, Danışma Kurulu önerileri ve Genel Kurul kararlarıyla belirlenir. Oturumlar kural olarak açıktır ve TBMM TV ile Meclis'in internet sitesi üzerinden izlenebilir.
Komisyonlar ne iş yapar?
Kanun teklifleri Genel Kurul'a gelmeden önce ilgili ihtisas komisyonunda incelenir. Adalet, Plan ve Bütçe, Anayasa, Dışişleri, Milli Eğitim gibi daimi komisyonlar, uzmanlık alanlarına giren teklifleri maddeler halinde görüşür, gerekirse değiştirir ve bir rapor hazırlar. Belirli bir konuyu incelemek için geçici Meclis araştırması komisyonları da kurulabilir. Komisyonlarda siyasi partiler, Meclis'teki sandalye oranlarına göre temsil edilir.
Başkanlık Divanı ve Danışma Kurulu kimlerden oluşur?
Meclis Başkanı, başkanvekilleri, kâtip üyeler ve idare amirlerinden oluşan Başkanlık Divanı, Meclis'in yönetim işlerini yürütür. Divan'da da partilerin üye sayısıyla orantılı temsili esastır. Danışma Kurulu ise Meclis Başkanı ile siyasi parti grup başkanlarından oluşur ve çalışma takvimi ile gündem konusunda öneriler hazırlar.
Meclis yürütmeyi nasıl denetler?
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Meclis'in denetim araçları Anayasa'nın 98. maddesinde sayılır:
- Yazılı soru: Milletvekilleri Cumhurbaşkanı yardımcılarına ve bakanlara yazılı soru yöneltir; cevap en geç on beş gün içinde verilir.
- Meclis araştırması: Belirli bir konuda bilgi edinmek için yapılan incelemedir.
- Genel görüşme: Toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren bir konunun Genel Kurul'da görüşülmesidir.
- Meclis soruşturması: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suçlar için Anayasa'daki usule göre yürütülür.
Önceki sistemdeki gensoru, 2017 Anayasa değişikliğiyle kaldırıldı.
Meclis ne zaman tatile girer?
TBMM her yıl Ekim ayının ilk günü kendiliğinden toplanarak yeni yasama yılına başlar. Meclis bir yasama yılında en çok üç ay tatil yapabilir; tatil sırasında Meclis Başkanı ya da Cumhurbaşkanı, gerektiğinde Meclis'i olağanüstü toplantıya çağırabilir.
Sıkça sorulan sorular
TBMM'de kaç milletvekili var?
Anayasa'ya göre TBMM 600 milletvekilinden oluşur.
Meclis seçimleri kaç yılda bir yapılır?
TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri beş yılda bir aynı günde yapılır.
Meclis oturumları nereden izlenebilir?
Genel Kurul oturumları TBMM TV yayını ve tbmm.gov.tr üzerinden izlenebilir; tutanaklar da internet sitesinde yayımlanır.
Milletvekili olmak için kaç yaşında olmak gerekir?
Anayasa'ya göre on sekiz yaşını dolduran her Türk, kanundaki diğer şartları taşıyorsa milletvekili seçilebilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Düzeltme ve cevap hakkı — bu haberde şeref ve haysiyetinizi ihlal eden ya da gerçeğe aykırı bir husus olduğunu düşünüyorsanız, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde başvurabilirsiniz.

Yazar Türk, 2026 yılında yayın hayatına başladı. Yazar Medya Anonim Şirketi bünyesinde tarafsız, hızlı ve güvenilir haber yayıncılığı faaliyetlerini sürdürüyor.
İlgili Haberler
Yorumlar (0)
Bu habere henüz onaylanmış bir yorum yok. İlk yorumu siz yazın; yorumlar editör onayından sonra yayımlanır.






