Sosyal medyada çocukları bekleyen dijital risk: “Sonsuz kaydırma” bağımlılığına dikkat

Sosyal medya platformlarının yaygınlaşmasıyla birlikte çocukların dijital dünyada karşı karşıya kaldığı riskler yeniden gündeme geldi. Uzmanlar, algoritmaların kullanıcı davranışlarını yönlendirdiğini ve özellikle çocukların dikkat süreleri ile duygusal gelişimleri üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğini belirtiyor.

Dijital platformların kontrolsüz kullanımının aile ilişkilerinden çocukların psikolojik sağlığına kadar birçok alanda sorunlara yol açabileceği ifade edilirken, uzmanlar ebeveynleri bilinçli kullanım konusunda uyarıyor.

Uzmanlardan “dijital sömürü” uyarısı

Klinik Psikolog Rukiye Karaköse, çocukların sosyal medya platformlarında yalnızca zaman geçirmediğini, aynı zamanda algoritmalar tarafından yönlendirilen içerik döngülerinin içinde kaldığını söyledi.

Karaköse, çocukların dikkat ve duygularının dijital sistemler tarafından hedef alınmasının kaygı, uyku problemleri ve dikkat dağınıklığı gibi sorunları artırabileceğine dikkat çekti.

Algoritmalar kullanıcıyı platformda tutmaya çalışıyor

Dijital İletişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık ise sosyal medya şirketlerinin kullanıcıların platformlarda daha fazla zaman geçirmesini sağlayacak çeşitli sistemler kullandığını belirtti.

Özellikle “sonsuz kaydırma” özelliğinin kullanıcıya doğal bir durma noktası bırakmadığını ifade eden Kırık, içeriklerin otomatik şekilde arka arkaya sunulmasının ekran süresini artırdığını söyledi.

Uzmanlara göre bildirimler, öneri sistemleri ve otomatik oynatma özellikleri, kullanıcıların farkında olmadan daha uzun süre dijital ortamda kalmasına neden olabiliyor.

Sosyal medya şirketlerine yönelik yeni düzenlemeler gündemde

Dijital platformların çocuklar üzerindeki etkileri nedeniyle bazı ülkelerde sosyal medya şirketlerine yönelik yeni sorumluluklar getiriliyor.

Meta gibi büyük platformlara yönelik yaptırımların ardından, şirketlerin yalnızca içeriklerden değil, kullanıcı davranışlarını etkileyen algoritmik sistemlerden de sorumlu tutulması gerektiği tartışılıyor.

Bu kapsamda 18 yaş altındaki kullanıcıların korunmasına yönelik bildirim sınırlamaları gibi uygulamalar gündeme geliyor. Çocukların okul saatleri ve gece dönemlerinde bildirimlerle yönlendirilmesinin azaltılması hedefleniyor.

Ebeveynlere “yasak yerine bilinçli kullanım” çağrısı

Uzmanlar, çocukları dijital dünyadan tamamen uzaklaştırmanın kalıcı bir çözüm olmadığını, bunun yerine bilinçli kullanım alışkanlıklarının kazandırılması gerektiğini vurguluyor.

Klinik Psikolog Rukiye Karaköse, ailelerin çocuklarla açık iletişim kurmasının önemine dikkat çekerek, ev içinde sağlıklı dijital sınırlar oluşturulması gerektiğini belirtti.

Ailelere 3 önemli öneri

Uzmanların ebeveynlere yönelik tavsiyeleri şöyle sıralanıyor:

• Çocuklarla dijital riskler hakkında açık ve güvene dayalı konuşmalar yapılmalı.
• Ev içerisinde ekran kullanımıyla ilgili net kurallar belirlenmeli.
• Ailece geçirilen “ekransız zaman” alanları oluşturulmalı.

Uzmanlara göre çocukların dijital dünyayla sağlıklı bir ilişki kurabilmesi için teknoloji kullanımını tamamen engellemek yerine, bilinçli ve dengeli bir yaklaşım benimsemek gerekiyor.