Milletvekili seçim sistemi: D'Hondt yöntemi ve yüzde 7 baraj nasıl işliyor?
Türkiye'de milletvekilleri, seçim çevrelerinde D'Hondt yöntemiyle ve ülke genelinde yüzde 7'lik barajla belirleniyor. Oyların sandalyeye nasıl dönüştüğünü, ittifakların barajı nasıl etkilediğini örnekle açıkladık.

Sesli Dinle
Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.
Türkiye'de milletvekilleri, seçim çevrelerinde D'Hondt yöntemiyle ve ülke genelinde yüzde 7'lik barajla belirleniyor. Oyların sandalyeye nasıl dönüştüğünü, ittifakların barajı nasıl etkilediğini örnekle açıkladık.
Türkiye'de milletvekili seçimleri, nispi temsil esasına dayanan D'Hondt yöntemiyle yapılır. Bir partinin sandalye dağıtımına katılabilmesi için ülke genelinde geçerli oyların en az yüzde 7'sini alması gerekir; bu oran 2022'de 7393 sayılı Kanun'la yüzde 10'dan yüzde 7'ye indirildi. İttifak içindeki partiler, ittifakın toplam oyu barajı aşarsa barajı geçmiş sayılır.
Seçim çevreleri nasıl belirlenir?
TBMM'nin 600 sandalyesi, illere nüfuslarına göre dağıtılır. Her il bir seçim çevresidir; ancak nüfusu kalabalık bazı iller birden fazla seçim çevresine bölünür. İstanbul, Ankara ve İzmir bu duruma örnektir. Her ilin çıkaracağı milletvekili sayısı, Yüksek Seçim Kurulu (YSK) tarafından seçimden önce ilan edilir.
Seçim barajı nedir, nasıl uygulanır?
Ülke seçim barajı, bir siyasi partinin milletvekili çıkarabilmesi için Türkiye genelinde alması gereken asgari oy oranıdır. 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu'na göre bu oran, 7393 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten bu yana yüzde 7'dir. Barajı geçemeyen partiler, bir ilde yüksek oy alsalar bile o ilde sandalye kazanamaz. Bağımsız adaylar ülke barajına tabi değildir; seçim çevresinde yeterli oy alırlarsa seçilebilirler.
İttifakların barajla ilişkisi nasıl?
Siyasi partiler seçimlere ittifak kurarak girebilir. Bir ittifakın toplam oyu yüzde 7'yi aşarsa, ittifaktaki tüm partiler barajı geçmiş sayılır. 2022 değişikliğiyle sandalye dağıtımında ise her partinin seçim çevresindeki kendi oyu esas alınır. Yani ittifak barajı aşmayı kolaylaştırır, ancak milletvekili hesabı parti bazında yapılır.
D'Hondt yöntemi nasıl hesaplanır?
D'Hondt, her seçim çevresinde ayrı ayrı uygulanır. Hesap şu adımlarla yapılır:
- Barajı geçen partilerin ve bağımsız adayların o seçim çevresindeki oyları büyükten küçüğe sıralanır.
- Her partinin oyu sırasıyla 1, 2, 3, 4 ... şeklinde, çevrenin milletvekili sayısına kadar bölünür.
- Elde edilen tüm bölümler büyükten küçüğe dizilir.
- En büyük bölümden başlanarak, çevrenin milletvekili sayısı kadar sandalye dağıtılır.
- Her parti, listeye aldığı sıraya göre kazandığı sandalye sayısı kadar aday çıkarır.
Örnekle D'Hondt
Varsayımsal olarak 4 milletvekili çıkaran bir ilde A partisi 100 bin, B partisi 60 bin, C partisi 30 bin oy almış olsun. Bölümler şöyle olur: A için 100 bin, 50 bin, 33 bin 333; B için 60 bin, 30 bin; C için 30 bin. En büyük dört bölüm 100 bin (A), 60 bin (B), 50 bin (A) ve 33 bin 333 (A) olduğundan A partisi 3, B partisi 1 sandalye kazanır; C partisi sandalye alamaz. Bu örnek, yöntemin büyük partilere görece avantaj sağladığı yönündeki değerlendirmelerin nedenini de gösterir.
Seçimler ne zaman yapılır, kim yönetir?
TBMM seçimleri Cumhurbaşkanlığı seçimiyle aynı gün, beş yılda bir yapılır. Seçimlerin genel yönetimi ve denetimi Anayasa gereği yargı organlarının gözetiminde olup en üst kurul Yüksek Seçim Kurulu'dur. Seçim kanunlarında yapılan değişiklikler, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanmaz.
Sıkça sorulan sorular
Türkiye'de seçim barajı yüzde kaç?
2022'de yapılan değişiklikle ülke seçim barajı yüzde 7'dir.
Bağımsız adaylar barajdan etkilenir mi?
Hayır. Bağımsız adaylar ülke barajına tabi değildir; seçim çevresindeki D'Hondt hesabında yeterli oyu alırlarsa seçilirler.
D'Hondt yöntemi nerede uygulanıyor?
Türkiye'de milletvekili seçimlerinin yanı sıra belediye meclisi ve il genel meclisi üyeliği seçimlerinde de kullanılır; pek çok Avrupa ülkesinde de benzer şekilde uygulanır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Düzeltme ve cevap hakkı — bu haberde şeref ve haysiyetinizi ihlal eden ya da gerçeğe aykırı bir husus olduğunu düşünüyorsanız, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde başvurabilirsiniz.

Yazar Türk, 2026 yılında yayın hayatına başladı. Yazar Medya Anonim Şirketi bünyesinde tarafsız, hızlı ve güvenilir haber yayıncılığı faaliyetlerini sürdürüyor.
İlgili Haberler
Yorumlar (0)
Bu habere henüz onaylanmış bir yorum yok. İlk yorumu siz yazın; yorumlar editör onayından sonra yayımlanır.






