İçeriğe geç
22 Kasım 2026 Pazar

Çanakkale Savaşları: 1915'te deniz ve karada neler yaşandı?

Çanakkale Savaşları, 1915-1916 yıllarında İtilaf Devletleri'nin Boğaz'ı geçme girişimine karşı Osmanlı ordusunun verdiği savunmadır. Deniz harekâtından kara muharebelerine ve tahliyeye kadar süreci özetledik.

Haber Merkezi
Giriş:
Kaynak: Yazar Türk1 okunma0 yorum5 dk okuma
Paylaş
Çanakkale Savaşları: 1915'te deniz ve karada neler yaşandı?
Çanakkale Savaşları: 1915'te deniz ve karada neler yaşandı? Fotoğraf: Yazar Türk

Sesli Dinle

Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.

Çanakkale Savaşları, 1915-1916 yıllarında İtilaf Devletleri'nin Boğaz'ı geçme girişimine karşı Osmanlı ordusunun verdiği savunmadır. Deniz harekâtından kara muharebelerine ve tahliyeye kadar süreci özetledik.

Çanakkale Savaşları, Birinci Dünya Savaşı sırasında İngiltere ve Fransa'nın başını çektiği İtilaf Devletleri'nin Çanakkale Boğazı'nı geçip İstanbul'a ulaşma girişimine karşı Osmanlı Devleti'nin 1915 ve 1916 başında verdiği savunmadır. Önce denizden, ardından Gelibolu Yarımadası'na çıkarma yapılarak karadan sürdürülen harekât, müttefik kuvvetlerin Ocak 1916'da yarımadayı tamamen boşaltmasıyla sona erdi.

İtilaf Devletleri Boğaz'ı neden geçmek istedi?

Savaşın ilk aylarında Doğu Cephesi'nde zorlanan Rusya'ya deniz yoluyla yardım ulaştırmak, Osmanlı başkentini savaş dışı bırakmak ve Balkan devletlerini kendi saflarına çekmek İtilaf cephesinin başlıca hedefleriydi. Boğaz'ın kontrolü, Karadeniz ile Akdeniz arasındaki ikmal hattını açmak anlamına geliyordu. Bu nedenle Çanakkale, kısa sürede savaşın en kritik cephelerinden birine dönüştü.

18 Mart 1915'te ne oldu?

Şubat ayından itibaren Boğaz girişindeki tabyaları bombalayan müttefik donanması, 18 Mart 1915'te büyük bir saldırıyla Boğaz'ı zorlamaya çalıştı. Nusret mayın gemisinin birkaç gün önce Erenköy açıklarına döktüğü mayınlar ve kıyı bataryalarının ateşi, birden fazla zırhlı geminin batmasına ya da ağır hasar almasına yol açtı. Donanma geri çekildi ve deniz yoluyla geçiş planından vazgeçildi. Bu gün, Türkiye'de her yıl 18 Mart Şehitleri Anma Günü ve Çanakkale Deniz Zaferi'nin yıl dönümü olarak anılır.

Kara muharebeleri nasıl başladı?

Denizden sonuç alamayan İtilaf kuvvetleri, 25 Nisan 1915'te Gelibolu Yarımadası'nın güneyinde Seddülbahir çevresine ve batı kıyısında Arıburnu bölgesine çıkarma yaptı. Arıburnu'na çıkan birlikler arasında Avustralya ve Yeni Zelanda askerlerinden oluşan ANZAC kolordusu da vardı. Bu yüzden 25 Nisan, Avustralya ve Yeni Zelanda'da ANZAC Günü olarak anılır ve her yıl Gelibolu'da törenler düzenlenir.

Çıkarmanın ardından aylar süren siper savaşları başladı. Kirte muharebeleri, Arıburnu ve Conkbayırı çevresindeki çarpışmalar ile Ağustos ayındaki Anafartalar muharebeleri bu dönemin en bilinen safhalarıdır. Yarbay Mustafa Kemal, 19. Tümen komutanı olarak Arıburnu'nda ve daha sonra Anafartalar Grubu komutanı olarak Ağustos çarpışmalarında önemli rol üstlendi.

Savaş nasıl sona erdi?

Ağustos taarruzlarından da beklediği sonucu alamayan İtilaf komutanlığı, kış yaklaşırken çekilme kararı verdi. Önce Arıburnu ve Anafartalar bölgesi Aralık 1915'te, ardından Seddülbahir cephesi Ocak 1916'nın ilk günlerinde boşaltıldı. Her iki taraf da çok ağır insan kaybı verdi. Çanakkale'deki direniş, savaşın seyrini uzatan sonuçlarıyla Birinci Dünya Savaşı tarihinin en çok incelenen harekâtlarından biri oldu.

Gelibolu'da hangi alanlar gezilebilir?

Savaşın geçtiği bölge bugün Gelibolu Yarımadası Tarihi Alanı olarak korunuyor. Ziyaretçiler şu noktalara uğruyor:

  • Çanakkale Şehitleri Abidesi: Seddülbahir yakınındaki Morto Koyu'na bakan anıt, en çok ziyaret edilen alandır.
  • Conkbayırı ve 57. Alay Şehitliği: Arıburnu cephesinin simge noktalarıdır.
  • Anzak Koyu ve Arıburnu: 25 Nisan çıkarmasının yapıldığı kıyılar.
  • Kilitbahir ve Rumeli Mecidiye tabyaları: Deniz savunmasının izlerini taşır.

Alan geniş olduğu için gezinin en az bir tam gün sürmesini planlamak, rehberli turlarla ya da ziyaretçi merkezlerinden alınan haritalarla dolaşmak işinizi kolaylaştırır.

Sıkça sorulan sorular

Çanakkale Savaşları ne kadar sürdü?

Deniz saldırıları Şubat 1915'te başladı, kara muharebeleri 25 Nisan 1915'te başladı ve İtilaf kuvvetlerinin tahliyesi Ocak 1916'da tamamlandı. Toplamda yaklaşık bir yıla yayılan bir harekâttır.

18 Mart neden anılıyor?

18 Mart 1915, müttefik donanmasının Boğaz'ı geçme girişiminin başarısız olduğu gündür. Türkiye'de Şehitleri Anma Günü ve Çanakkale Deniz Zaferi'nin yıl dönümü olarak törenlerle anılır.

ANZAC kimdir?

ANZAC, Avustralya ve Yeni Zelanda Kolordusu'nun kısaltmasıdır. Bu birlikler 25 Nisan 1915'te Arıburnu'na çıkarma yapmıştı.

Gelibolu'yu ziyaret etmek için en uygun mevsim hangisi?

İlkbahar ve sonbahar, açık alanda uzun yürüyüşler için daha rahattır. 18 Mart ve 25 Nisan civarında anma törenleri nedeniyle bölge çok kalabalık olabilir.

Ara Tatil Sona Erdi! 17 Milyon Öğrenci Yarın Okula Dönüyorİlgili HaberAra Tatil Sona Erdi! 17 Milyon Öğrenci Yarın Okula Dönüyor
Paylaş

Düzeltme ve cevap hakkı — bu haberde şeref ve haysiyetinizi ihlal eden ya da gerçeğe aykırı bir husus olduğunu düşünüyorsanız, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde başvurabilirsiniz.

Haber Merkezi · Editör

Yazar Türk, 2026 yılında yayın hayatına başladı. Yazar Medya Anonim Şirketi bünyesinde tarafsız, hızlı ve güvenilir haber yayıncılığı faaliyetlerini sürdürüyor.

İlgili Haberler

Yorumlar (0)

Kalan: 500 karakter

Bu habere henüz onaylanmış bir yorum yok. İlk yorumu siz yazın; yorumlar editör onayından sonra yayımlanır.

Bunlar da İlginizi Çekebilir