Ayıplı mal nedir? Bozuk çıkan üründe dört seçimlik hak ve süreler
Aldığınız ürün bozuk, eksik ya da tanıtıldığı gibi değilse kanun size dört seçimlik hak tanıyor. Ayıplı malın tanımını, haklarınızı, ispat yükünü ve iki yıllık zamanaşımını örnekle anlattık.

Sesli Dinle
Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.
Aldığınız ürün bozuk, eksik ya da tanıtıldığı gibi değilse kanun size dört seçimlik hak tanıyor. Ayıplı malın tanımını, haklarınızı, ispat yükünü ve iki yıllık zamanaşımını örnekle anlattık.
Yeni aldığınız çamaşır makinesi ilk hafta su kaçırıyorsa ya da sitede "su geçirmez" yazan bot ilk yağmurda ıslanıyorsa, elinizdeki ürün hukuken "ayıplı mal"dır. 6502 sayılı Kanun'a göre bu durumda dört seçimlik hakkınız vardır: bedel iadesi, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim. Hangisini kullanacağınızı siz seçersiniz.
Ayıplı mal hakları, tüketici hukukunun temel taşlarından biridir. Cayma hakkı, abonelik ve şikâyet yollarıyla birlikte genel çerçeveyi tüketici hakları rehberimizde bulabilirsiniz.
Ayıplı mal nedir?
Kanun'un 8. maddesine göre ayıplı mal, tüketiciye teslim anında sözleşmeye aykırı olan maldır. Şu durumlarda ürün ayıplı kabul edilir:
- Taraflarca kararlaştırılan örnek veya modele uygun değilse,
- Objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımıyorsa,
- Ambalajında, etiketinde, kullanım kılavuzunda, internet sitesinde ya da reklamında belirtilen özelliklerden birini taşımıyorsa,
- Benzer ürünlerin kullanım amacını karşılamıyorsa,
- Tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeriyorsa.
Ürünün sözleşmede kararlaştırılan sürede teslim edilmemesi veya satıcının üstlendiği montajın hatalı yapılması da sözleşmeye aykırı ifa sayılır.
Dört seçimlik hak
| Hak | Ne anlama gelir? | Ne zaman tercih edilir? |
|---|---|---|
| Sözleşmeden dönme | Malı geri verip ödediğiniz bedelin tamamını almak | Üründen tamamen vazgeçmek istediğinizde |
| Bedelden indirim | Malı tutup ayıp oranında indirim almak | Kusur küçük ve ürünü kullanmaya devam etmek istediğinizde |
| Ücretsiz onarım | Tüm masraflar satıcıda olmak üzere tamir | Kusur kolay giderilebiliyorsa |
| Ayıpsız misliyle değişim | Aynı ürünün kusursuzunu almak | Ürünü beğeniyor ama kusursuzunu istiyorsanız |
Satıcı, tüketicinin tercih ettiği talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Ücretsiz onarım ve değişim haklarını üreticiye veya ithalatçıya karşı da kullanabilirsiniz; satıcı, üretici ve ithalatçı bu konuda müteselsilen sorumludur.
Orantısızlık istisnası
Onarım veya değişim satıcı için orantısız güçlükler doğuracaksa, tüketici sözleşmeden dönme veya bedel indirimi haklarından birini kullanabilir. Orantısızlık değerlendirilirken malın ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer hakların tüketici için sorun yaratıp yaratmayacağı dikkate alınır.
Süreler: Ne kadar beklemek zorundasınız?
- Onarım ve değişim: Talebin satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren en fazla 30 iş günü içinde yerine getirilmelidir. Konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre 60 iş günüdür. Satış sonrası hizmetler yönetmeliğinin ekindeki listede yer alan mallarda ise onarım, o yönetmelikteki azami tamir süresi içinde yapılmalıdır. Süre aşılırsa diğer seçimlik haklarınızı kullanabilirsiniz.
- İade ve indirim: Sözleşmeden dönme veya bedel indirimi seçilirse ödenen bedel ya da indirim tutarı derhâl iade edilir.
- Masraflar: Seçimlik hakkın kullanılmasından doğan tüm masrafları, hakkı yerine getiren taraf karşılar.
İspat yükü: Altı ay kuralı
Kanun'un 10. maddesine göre teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu kabul edilir. Yani bu sürede ortaya çıkan bir arızada, ürünün ayıplı olmadığını ispat etmek satıcıya düşer. Ancak bu karine malın veya ayıbın niteliğiyle bağdaşmıyorsa uygulanmaz. Altı ayı geçen durumlarda ayıbın teslim anında var olduğunu göstermek daha önemli hâle gelir; servis raporları ve bilirkişi incelemesi bu noktada belirleyici olur.
Satın alırken ayıptan haberdarsanız ya da haberdar olmanız bekleniyorsa (örneğin "teşhir ürünü, kasasında çizik var" diye satıldıysa), o ayıp için hak iddia edemezsiniz. Ancak size bildirilmeyen diğer ayıplar için haklarınız devam eder.
Zamanaşımı
Kanun'un 12. maddesine göre ayıplı maldan sorumluluk, ayıp sonradan ortaya çıksa bile malın teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre beş yıldır. Kanun veya sözleşmede daha uzun bir süre varsa o uygulanır. İkinci el satışlarda satıcının sorumluluğu bir yıldan, konutta üç yıldan az olamaz. Ayıp ağır kusur veya hileyle gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz.
Uygulamada nasıl ilerlemeli?
- Kusuru fotoğraf veya videoyla belgeleyin.
- Satıcıya hangi seçimlik hakkı kullandığınızı açıkça belirten yazılı bir bildirim gönderin.
- Ürünü servise bırakıyorsanız servis fişi alın.
- Talebiniz karşılanmazsa uyuşmazlık değerine göre tüketici hakem heyetine başvurun.
Garanti kapsamındaki tekrar eden arızalarda haklarınız ayrıca güçlenir; ayrıntısı garanti kapsamında tekrar eden arızalar yazımızda. Hakem heyeti başvurusunun nasıl yapılacağını ise hakem heyetine başvuru rehberimizde anlattık.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; özel durumlar için Ticaret Bakanlığı tüketici sayfasından güncel bilgiyi kontrol edin veya bir hukukçuya danışın.
Örnek: Hangi hakkı seçmeli?
Yeni alınan bir dizüstü bilgisayarın ekranında ikinci haftada ölü pikseller ortaya çıktığını düşünelim. Tüketici, bilgisayarın kusursuz bir benzerini istiyorsa değişim hakkını seçebilir. Ürünü artık hiç istemiyorsa sözleşmeden dönerek bedelin tamamını talep edebilir. Kusurun kendisini rahatsız etmediğini ve ürünü kullanmaya devam etmek istediğini düşünüyorsa bedelden indirim isteyebilir. Kusur altı ay içinde ortaya çıktığı için, bilgisayarın teslimde kusursuz olduğunu ispat etmek satıcıya düşer.
Sık sorulan sorular
Ayıplı malda tazminat da isteyebilir miyim?
Evet. Kanun, seçimlik haklardan biriyle birlikte Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre tazminat talep edilebileceğini belirtir.
İndirimli ürün ayıplı çıkarsa hakkım var mı?
Evet. Ürünün indirimli satılması ayıplı mal haklarını ortadan kaldırmaz; yalnızca satış sırasında size açıkça bildirilen ayıp için hak iddia edemezsiniz.
Seçimlik hakkımı kullandıktan sonra değiştirebilir miyim?
Onarım veya değişim talebiniz Kanun'daki azami süre içinde yerine getirilmezse diğer seçimlik haklarınızı kullanmakta serbestsiniz. Talebinizi baştan açık ve yazılı belirtmek, sürenin ne zaman başladığını göstermek açısından önemlidir.

Düzeltme ve cevap hakkı — bu haberde şeref ve haysiyetinizi ihlal eden ya da gerçeğe aykırı bir husus olduğunu düşünüyorsanız, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde başvurabilirsiniz.

Yazar Türk, 2026 yılında yayın hayatına başladı. Yazar Medya Anonim Şirketi bünyesinde tarafsız, hızlı ve güvenilir haber yayıncılığı faaliyetlerini sürdürüyor.
İlgili Haberler
Yorumlar (0)
Bu habere henüz onaylanmış bir yorum yok. İlk yorumu siz yazın; yorumlar editör onayından sonra yayımlanır.






