İçeriğe geç
22 Kasım 2026 Pazar

Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru: Şartlar, süre ve adımlar

Temel hak ve özgürlüklerinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini düşünen kişiler, olağan kanun yollarını tükettikten sonra Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapabilir. Şartları, 30 günlük süreyi ve başvuru adımlarını anlattık.

Haber Merkezi
Giriş:
Kaynak: Yazar Türk7 okunma0 yorum5 dk okuma
Paylaş
Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru: Şartlar, süre ve adımlar
Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru: Şartlar, süre ve adımlar Fotoğraf: Yazar Türk

Sesli Dinle

Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.

Temel hak ve özgürlüklerinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini düşünen kişiler, olağan kanun yollarını tükettikten sonra Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapabilir. Şartları, 30 günlük süreyi ve başvuru adımlarını anlattık.

Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru, Anayasa'da güvence altına alınan ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında da korunan temel hak ve özgürlüklerinden birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini ileri süren kişilerin, olağan kanun yollarını tükettikten sonra başvurabildiği bir yoldur. Başvuru, kanun yollarının tüketildiği tarihten, kanun yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.

Bireysel başvuru hangi durumlarda yapılabilir?

Bireysel başvuru yolu, Anayasa'nın 148. maddesi ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile düzenlenmiştir. Mahkeme, 23 Eylül 2012 tarihinden sonra kesinleşen işlem ve kararlara karşı yapılan başvuruları inceler. Başvurunun kabul edilebilmesi için şu şartlar aranır:

  • Kamu gücü kaynaklı ihlal: İhlal iddiası bir idari işlem, yargı kararı ya da kamu görevlisinin eyleminden kaynaklanmalıdır. Özel kişiler arasındaki uyuşmazlıklar doğrudan bu yolun konusu değildir.
  • Ortak koruma alanı: İhlal edildiği ileri sürülen hak, hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerde yer almalıdır.
  • Kişisel ve güncel etkilenme: Başvurucu, ihlalden doğrudan ve kişisel olarak etkilenmiş olmalıdır.
  • Kanun yollarının tüketilmesi: İtiraz, istinaf ve temyiz gibi olağan başvuru yollarının sonuna kadar kullanılmış olması gerekir.

Kanunlara ve diğer düzenleyici işlemlere karşı doğrudan bireysel başvuru yapılamaz. Ayrıca Anayasa Mahkemesi, kanun yolu mahkemesi gibi davranarak delillerin değerlendirilmesini ya da maddi hataları yeniden incelemez.

Başvuru adım adım nasıl yapılır?

  1. Kesinleşme tarihini tespit edin: Son kararın size tebliğ edildiği ya da öğrendiğiniz tarihi belirleyin. Otuz günlük süre bu tarihten işlemeye başlar.
  2. Başvuru formunu doldurun: Anayasa Mahkemesi'nin internet sitesinde yayımlanan bireysel başvuru formunu kullanın. Formda kimlik bilgileri, ihlal edildiği ileri sürülen haklar, olayların özeti ve ihlal gerekçeleri yer alır.
  3. Belgeleri ekleyin: Kanun yollarının tüketildiğini gösteren kararlar, tebliğ belgeleri ve iddialarınızı destekleyen diğer belgeler forma eklenir. Avukatla başvuruluyorsa vekâletname de eklenir.
  4. Harcı ödeyin ya da adli yardım isteyin: Bireysel başvuru harca tabidir ve tutarı her yıl güncellenir. Ödeme gücü olmayanlar formda adli yardım talep edebilir.
  5. Başvuruyu teslim edin: Başvuru doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne yapılabileceği gibi mahkemeler veya yurt dışı temsilcilikler aracılığıyla da yapılabilir. Elektronik başvuru imkânları için Mahkemenin güncel duyurularına bakılmalıdır.
  6. Süreci takip edin: Başvuru önce kabul edilebilirlik yönünden, ardından esas yönünden incelenir. Eksiklik bildirilirse verilen süre içinde tamamlanmalıdır.

Süre kaçırılırsa ne olur?

Otuz günlük süre hak düşürücüdür. Haklı bir mazeret nedeniyle süresinde başvuru yapılamadıysa, mazeretin kalktığı tarihten itibaren kanunda öngörülen süre içinde, mazereti kanıtlayan belgelerle birlikte başvurulabilir. Mazeretin kabul edilip edilmeyeceğine Mahkeme karar verir.

Mahkeme ihlal bulursa ne olur?

Anayasa Mahkemesi ihlal kararı verirse, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmeder. İhlal bir mahkeme kararından kaynaklanıyorsa, dosya yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilir. Gerekli görülen durumlarda başvurucu lehine tazminata da hükmedilebilir.

Sıkça sorulan sorular

Bireysel başvuru süresi kaç gündür?

Kanun yollarının tüketilmesinden ya da ihlalin öğrenilmesinden itibaren otuz gündür.

Avukat olmadan başvuru yapılabilir mi?

Evet. Başvurucu, başvurusunu kendisi de yapabilir; avukatla temsil zorunlu değildir.

Başvuru harcı ne kadar?

Harç tutarı her yıl güncellenir. Güncel tutarı Anayasa Mahkemesi'nin resmi internet sitesinden öğrenebilirsiniz.

Her mahkeme kararına karşı bireysel başvuru yapılabilir mi?

Hayır. Başvurunun konusu, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ortak koruma alanındaki bir hakkın ihlali olmalıdır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Ahmet Aras'ın AK Parti'ye Geçeceği İddiası Gündeme Geldiİlgili HaberAhmet Aras'ın AK Parti'ye Geçeceği İddiası Gündeme Geldi
Paylaş

Düzeltme ve cevap hakkı — bu haberde şeref ve haysiyetinizi ihlal eden ya da gerçeğe aykırı bir husus olduğunu düşünüyorsanız, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde başvurabilirsiniz.

Haber Merkezi · Editör

Yazar Türk, 2026 yılında yayın hayatına başladı. Yazar Medya Anonim Şirketi bünyesinde tarafsız, hızlı ve güvenilir haber yayıncılığı faaliyetlerini sürdürüyor.

İlgili Haberler

Yorumlar (0)

Kalan: 500 karakter

Bu habere henüz onaylanmış bir yorum yok. İlk yorumu siz yazın; yorumlar editör onayından sonra yayımlanır.

Bunlar da İlginizi Çekebilir